BURN

BURN is een initiatief van collectief MOOS en kan dit realiseren dankzij haar partners


Erfgoed Noorderkempen - Vlaanderen Verbeelding Werkt - Gemeente Ravels - Taxandriamuseum - Stedelijk museum Hoogstraten - Museum Aan de Grens

Jan Schillebeeckx uitvaartzorg - Bakkerij Koen Dilen

BURN



BURN is een initiatief van collectief MOOS waarin omgaan met sterven doorheen de eeuwen centraal staat.


In de geschiedenislessen maken we kennis met piramides en mausolea, maar hoe zit het met het culturele erfgoed  in de Noorderkempen? Hoe leefden de mensen hier in de ijzertijd en bronstijd? Welke sporen hebben ze nagelaten? Hoe gingen zij om met sterven?


In samenwerking met verschillende partners trachten we het verleden en heden in dialoog te laten gaan met elkaar.



Met Open Monumentendag als startschot verdiepen we ons in 2017-2018 in de ijzertijd en de urn als object. Het daaropvolgende jaar, vanaf Open Monumentendag 2018, ligt de focus op de bronstijd en grafgiften.


In samenwerking met verschillende partners kan je

verschillende aspecten van de Kempense ijzertijd ontdekken.


URNENVELDENCULTUUR IN DE IJZERTIJD

VROEGE IJZERTIJD 800-500 V. CHR.



Urnenveld 'Het Heike' uit de vroege ijzertijd bevat 11 gereconstrueerde grafheuvels.


Het urnenveld is gelegen in de Ravelse gemeentebossen en is het ganse jaar vrij toegankelijk.

Je kan deze archeologische site bereiken vanaf de Goudbergstraat in Ravels.



In de jaren '80 zijn er 26 graven onderzocht, 11 daarvan werden gereconstrueerd.

Momenteel zijn er drie heuvels met palenkransen, vier heuvels met een gesloten kringgreppel, drie heuvels met een kringgreppel met opening naar het zuidoosten en één heuvel zonder randsstructuur te zien op de site.







Het logo BURN verwijst naar het Engelse woord voor 'verbranden' en naar het woord 'urn', dat een centrale plaats binnen de stippen krijgt.


Deze stippen refereren op hun beurt aan de palenkransen die terug te vinden zijn rond grafheuvels en aan het beeld van het uurwerk, en daarmee dus ook aan het idee van tijd en vergankelijkheid.   

Deze ijzertijdurnen uit Ravels zijn te zien in

het Taxandriamuseum te Turnhout!

Collectief MOOS liet op OPEN MONUMENTENDAG 2017 de bezoekers kennismaken met 'Het Heike', een urnenveld uit de ijzertijd met 11 gereconstrueerde grafheuvels.

Open Monumentendag heeft dit project gekozen als één van de highlights van die dag. Stephan Delaruelle van Erfgoed Noorderkempen geeft een woordje uitleg over deze site ... bekijk het filmpje!


EEN VERHAAL OVER GRAFHEUVELS




Naar aanleiding van het project BURN schreef collectief MOOS een nieuw verhaal 'De IJle Prijen'.

We baseerden ons hiervoor op plaatselijke uitdrukkingen, oude verhalen en natuurverschijnselen.


Zo is een 'prij' een oud woord voor 'kreng', wat  een dood dier of een kwade vrouw betekent.

In onze streken gebruiken we de uitdrukking 'een vuile prij' nog  om te omschrijven hoe een meisje eruit ziet nadat ze een dag buiten in het zand heeft gespeeld. Ook een vrouw die onzindelijk gedrag vertoont kan zo omschreven worden.


Daarnaast zijn de verhalen van de mistachtige vrouwenfiguren wijdverspreid in Europa. In Nederland heten ze de 'Witte Wieven', in Frankrijk noemt men ze de 'Dames Blanches'. Ook in Scandinavië komen ze voor.


Bij ons in Vlaanderen zijn in de jaren '50 verhalen opgetekend. We willen hiervoor graag verwijzen naar de Volksverhalendatabank. Via DEZE link kan je een verhaal uit Ravels lezen, opgeschreven in 1956!






August Malmstrom, 1866, Dansende elfen op een meer.

De opera 'La Dame Blanche' gaat over een witte vrouw.

Naar aanleiding van deze opera heeft een Parijse glacier een ijsje gemaakt.

Nils Blommer, Angsalvor

DE IJLE PRIJEN



Aan de heuvels van Het Heike in Ravels wonen elf vrouwenspoken, die bij de plaatselijke bevolking bekendstaan als de 'IJle Prijen'.


Zij hebben lang geleden hun intrek genomen in de grafheuvels en bewaren daar hun kostbaarheden.


De mensen uit de streek kennen de prijen en zien hen overdag rondwaren in vuile gewaden.

Bij valavond gaan de prijen zich wassen bij Het Buske en daar veranderen zij in de witte nevel die men tussen zonsondergang en het ochtendgloren kan ontwaren boven de Hoogakkerloop en de omringende velden.




's Avonds laat en vroeg in de ochtend komen zij tot aan de baan en daar, in de bocht van het Buske, proberen zij voorbijgangers op  te schrikken of hun zicht te vertroebelen.


Menig reiziger op weg van Ravels naar Weelde, of andersom, is op die manier al de kluts kwijtgeraakt.


Sommigen zijn in staat hun tocht gewoon verder te zetten maar anderen geraken zodanig in paniek dat zij hun goederen prompt laten vallen en zich zo snel mogelijk uit de voeten maken.




De listige prijen nemen die spullen dan mee naar hun schuilplaats in de grafheuvels om ze daar voorgoed te verbergen, in potten die ze diep onder de grond begraven.


Door het wroeten in de aarde worden ze weer helemaal vuil en zo brengen zij dan de rest van de dag door, als 'vuile prijen'.






'TUMULIEKES'

HEERLIJKE KOEKJES IN SAMENWERKING MET BAKKERIJ DILEN






De 'Tumuliekes'  werden voor het eerst gepresenteerd worden op Open Monumentendag 2017.

Sindsdien zijn ze te koop tijdens BURN-evenementen of in bakkerij Dilen in Ravels of Weelde.


De koekjes zijn geïnspireerd op de vorm van grafheuvels.

De amandel verwijst naar de urn en de bodem in zanddeeg is een lekkere vertaling van de Kempense zandgronden.



BEZOEK DEZE MUSEA VOOR MEER IJZERTIJD:

TAXANDRIAMUSEUM


Begijnenstraat 28 - 2300 Turnhout









In dit museum kan je urnen uit de ijzertijd en een maquette van één van de grafheuvels van het urnenveld 'Het Heike' te Ravels bekijken. Ook een originele schets van opgravingen aan het begin van de 20ste eeuw spreekt tot de verbeelding.







Je maakt kennis met de boeiende werkruimte van een archeoloog.

STEDELIJK MUSEUM HOOGSTRATEN


Begijnhof 9 - 2320 Hoogstraten









Op de eerste verdieping kan je vaatwerk uit de ijzertijd zien. Daarnaast is er een replica van een weefgetouw uit de ijzertijd opgesteld.

De maquette van een ijzertijderf toont je hoe de gebouwen er toen uitzagen.








Kinderen kunnen zich verkleden als prehistorische mensen.

MUSEUM AAN DE GRENS


Dorp 64 - 2382 Poppel










Op de tweede verdieping gaan urnen uit de archeologische ijzertijdsite 'Het Heike in Ravels in dialoog met enkele hedendaagse urnen van Jan Schillebeeckx uitvaartzorg en Mira van den Meijdenberg.

Een zeer boeiende vergelijking die jong en oud zal interesseren.

Louis Marie Krans, Grafheuvel met schapen, 19de eeuw

COMING SOON!


GRAFHEUVELS UIT DE MIDDEN BRONSTIJD

IN WEELDE

MIDDEN BRONSTIJD 1800 V.CHR - 1100 V. CHR.



Vanaf Open Monumentendag 2018 zal  collectief MOOS de focus leggen op  4 gereconstrueerde grafheuvels uit de midden-bronstijd.


De site 'Hoogeindse Bergen', een langgerekte landduin tussen Weelde-Statie en Weelde, zal het centrum zijn van de activiteiten die we rond dit thema gaan organiseren.

Gerrit Van Goedesberg, 1660, Witte Wieven in grafheuvels.

ONZE BURN PARTNERS: